Kościół farny Wniebowzięcia NMP

Kościół farny Wniebowzięcia NMP


Monumentalny, trzynawowy kościół gotycki o założeniu halowym z wydzielonym prezbiterium prosto zamkniętym i dwiema kwadratowymi wieżami w fasadzie zachodniej, z których południowa zbudowana jedynie do połowy planowanej wysokości. Do wnętrza prowadzi m.in. portal główny o ornamentyce roślinnej i figuralnej.

Wnętrze nakryte sklepieniami krzyżowo-żebrowymi, w części wieżowej gwiaździstymi.

Kościół budowano w latach ok. 1280-1320, co jest okresem niezwykle krótkim jak na warunki średniowiecza, gdyz inne podobne budowle wznoszono dłużej. Jednak tutaj tempo prac pozwoliło na stworzenie budowli bardzo jednolitej architektonicznie, bez większych zmian koncepcji budowli (jedynym niedokończonym elementem jest wieża południowa).

Kościół powstał w latach największego rozkwitu Chełmna, który już później nigdy się nie powtórzył, i jest dziś najcenniejszym zabytkiem miasta i jednym z najcenniejszych w Polsce.

Inne obiekty godne uwagi to m.in.: gotycka chrzcielnica z poł. XIII w., płyta nagrobna Lamberta Longusa zm. 1319 r., fragmenty polichromii gotyckich z XV w., gotyckie rzeźby naturalnej wielkości 11 apostołów z 1. poł. XIV w. na konsolach filarów międzynawowych (stanowiły one wzór dla późniejszych podobnych wykonań w kaplicy zamkowej w Malborku, w katedrze w Królewcu oraz w kościele parafialnym w Brodnicy), gotycka polichromia z ok. 1400 r. w prezbiterium z przedstawieniem Ukrzyżowania, Chrystusa na Tronie, Męczeństwa św. Apolonii, Śmierć św. Franciszka, kaplica Mariacka z 1560 r. z cudownym obrazem Pietà Chełmińska z 1656 r. Pierwotny wizerunek Matki Boskiej Chełmińskiej powstał prawdopodobnie w XIII-XIV w. i był umieszczony na Bramie Grudziądzkiej, skąd został przeniesiony do kościoła farnego w 1649 r.; tutaj jednak miał ulec zniszczeniu w czasie potopu szwedzkiego 1655-1660, po czym ufundowano obraz obecny. W 1754 r. obraz został koronowany, a corocznie 2 lipca odbywają się uroczystości odpustowe, będące świętem całego miasta.